جرثقیل های هیدرو اطلس

آقای مهندس محمد شادمانی  ۱۳۹۹/۰۹/۰۱
جرثقیل های هیدرو اطلس

مقدمه: 

پنجاه سال است که سیستم ایمنی باربرداری جرثقیل بر روی جرثقیل های موبایل نصب می شود. با رشد تکنولوژی در بیست سال گذشته و پیشرفت ابزارهای مختلف اندازه گیری سیستم ایمنی باربرداری بر روی بسیاری از انواع جرثقیل ها نصب و به کار گرفته شده است. اما سوال پیش رو این است که این سیستم چیست و اهمیت استفاده از آن از کجا ناشی می شود؟ اکثر مهندسین سازه و مکانیک با مفهوم گشتاور نیرو یا وزن آشنایی دارند. همچنین یادآور می شود که در علم استاتیک بازوی گشتاور به اندازه خطی اطلاق می شود که از یک نقطه مرجع گذشته و بر بردار نیرو عمود می گردد.

مقاله جرثقیل های هیدرو اطلس - 01

 

در مورد جرثقیل ها که نیروی وزن به صورت عمودی در نقطه مرکز ثقل بار وارد می شود، بازوی گشتاور فاصله افقی میان مرکز ثقل بار و مرکز گردش جرثقیل می باشد. بنابراین، گشتاور یک بار هزار کیلوگرمی که در فاصله ده متری برداشته می شود برابر ده هزار کیلوگرم/متر است.

مقاله جرثقیل های هیدرو اطلس - 02

لذا چنانچه ما شعاع اعمال بار را بر جرثقیل به بیست متر افزایش دهیم گشتاور به دو هزار کیلوگرم متر افزایش می یابد.

مقاله جرثقیل های هیدرو اطلس - 03

 

در این مثال وزن باری که بر راستای بلند کردن بار وارد می شود ثابت است اما باری که به جرثقیل وارد می شود یا همان گشتاور بار دو برابر می شود. از آنجایی که ظرفیت باربرداری جرثقیل با توان تحمل گشتاور بار سنجیده می شود پس اپراتوری می تواند با جرثقیل بار بلند کند که مقدار گشتاور وارد بر جرثقیل در هر فاصله ای را بتواند محاسبه نماید و چون گشتاور تابعی از وزن و شعاع اعمال وزن است، توجه همزمان به هر دو فاکتور ضروری است. در گذشته اپراتورهای جرثقیل با “احساس” ناشی از تجربه خود مقدار ظرفیت جرثقیل را در حین پروسه باربرداری تخمین می زدند. آن ها با حس کردن میزان شیب صندلی خود درک می کردند که چه میزان بار بر روی جک های کشویی (اوتریگر) جرثقیل وارد می شود و تعادل جرثقیل را مبنای محاسبه تجربی گشتاور وارد بر دستگاه قرار می دادند. همچنین در گذشته سازه جرثقیل ها بسیار سنگین تر از وزن لازم جهت قرارگیری جرثقیل در محدوده پایداری ساخته می شد. اما امروزه از آنجایی که کارخانه های سازنده جرثقیل تردد و حمل و نقل آسان جرثقیل در جاده ها و معابر را فاکتور کلیدی قلمداد می کنند، به جای استفاده از سازه های سنگین قدیمی با استفاده از قابلیت های فولاد با استحکام بالاتر جرثقیل هایی سبک تر و قوی تر تولید می کنند. این امر مسبب دو تفاوت بر جرثقیل های امروزی نسبت به جرثقیل های قدیمی گشته است:
 
 
1- سهم سازه در محدودسازی جدول باربرداری بیشتر شده است. لذا پیش از این که جرثقیل از محدوده پایداری خارج شود سازه جرثقیل دچار تغییر شکل می شود. در برخی از موارد محدویت سازه جرثقیل همان محدودیت استحکام بوم اصلی در نظر گرفته می شود. تغییر شکل و شکست سازه بوم در جرثقیل های نسل جدید ناگهانی و بدون مشاهده بصری کوچکترین خطایی قبل از شکست سازه رخ می دهد.
 
2- تفاوت دوم در این است که استفاده از فولادهای سبک با الاستیسیته بالاتر مقدار تغییر شکل سازه بوم در حین پروسه باربرداری را افزایش داده است. این مطلب بسیار اهمیت دارد، زیرا تغییر شکل بوم در اثر اعمال نیروی وزن باعث افزایش شعاع باربرداری و در نتیجه گشتاور اعمالی بر جرثقیل می شود.
مقاله جرثقیل های هیدرو اطلس - 04

 

دو تفاوت ذکر شده اهمیت متناسب نگاه داشتن گشتاور وزن در جرثقیل را افزایش می دهد. برای مثال با افزایش ۱۵ درصدی شعاع باربرداری ۱۵ درصد به نیروی وارد شده بر جرثقیل افزایش می یابد. پس این بی نهایت اهمیت دارد که اپراتور جرثقیل از این تأثیر دینامیکی تغییر شعاع باربرداری بر جرثقیل آگاه باشد. در مناطق عملیاتی شاید اپراتور از وزن دقیق بار اطلاع نداشته باشد. شاید باری که جرثقیل بخواهد بلند کند به زمین چسبیده باشد و یا شاید در آب قرار داشته باشد و در این شرایط شاید اپراتور تنها نیمی از وزن واقعی که در نهایت به جرثقیل وارد می شود را تخمین زده باشد و همچنین شعاع نهایی باربرداری را نداند. محاسبه تجربی شعاع باربرداری بر اساس طول بوم صحیح نبوده و محاسبه دقیق آن نیز به این شکل غیر عملی است. زیرا شعاع باربرداری با افزایش تغییر شکل الاستیک بوم افزایش می یابد. بنابراین اپراتور نمی تواند صرفا با بهره گیری از تجارب خود و آگاهی از طول بوم جرثقیل و وزن بار بسته شده بر هوک شعاع باربرداری را تشخیص دهد. این توضیحات مزیت دیگری از سیستم ایمنی باربرداری جرثقیل را نمایان می سازد. سیستم ایمنی باربرداری جرثقیل با پایش لحظه ای بار وارد بر جرثقیل و گشتاور ناشی از بار و همچنین تغییر شکل بوم ناشی از اعمال بار بر آن در هر لحظه به اپراتور مکان دقیق قرارگیری شرایط جرثقیل در جدول باربرداری را نمایش می دهد. اما چنانچه تنها بار وارد بر هوک جرثقیل پایش گردد، نیروی دقیق اعمال شده بر بوم و نقش شعاع باربرداری سنجیده نمی شود. ساختار جرثقیل های بوم خشک به گونه ای است که باعث کم تر شدن اثر تغییر شکل الاستیک بوم می شود. کابلهای مهاری نگهدارنده بوم اصلی با اعمال نیرویی در خلاف جهت گشتاور خمشی ناشی از بار باعث کاهش خمیدگی در بوم می گردند.
 

مقاله جرثقیل های هیدرو اطلس - 05

 

در نتیجه در اغلب این نوع جرثقیل ها بوم مانند یک تیر صلب عمل می کند و میزان تغییر شکل بوم در این جرثقیل ها بسیار کمتر از جرثقیل های با بوم تلسکوپی خواهد بود. اما استفاده از سیستم ایمنی باربرداری در این نوع جرثقیل ها نیز مزایای قابل توجهی دارد. با استفاده از این سیستم می توان نیروی اعمالی بر سازه بوم جرثقیل، وزن بار بسته شده به هوک جرثقیل، وزن خود بوم جرثقیل و کلیه بارهای دینامیکی بر روی بوم را مشاهده نمود. با افزایش قابلیت های این سیستم در انواع بزرگتر جرثقیل های با بوم خشک می توان نیروی باد را نیز مشاهده نمود. سیستم ایمنی باربرداری در اکثر انواع جرثقیل برای کمک به اپراتور طراحی و نصب می شود تا اپراتور در هر لحظه بتواند با رعایت ایمنی و امنیت بالاتری اقدام به باربرداری با جرثقیل نماید. اما در نهایت اپراتور جرثقیل تصمیم گیرنده است و تنها اپراتوری می تواند امنیت و ایمنی باربرداری با جرثقیل را تضمین نماید که به خوبی مهارت کار با جرثقیل را آموخته باشد و تجارب لازم در این زمینه را اندوخته باشد.

 تعاریف:

1- جرثقیل (Crane):

ماشینی است که برای بالا و پایین بردن بار و جابجا نمودن بار در حالت معلق مورد استفاده قرار می گیرد. جرثقیل دارای انواع مختلفی با توجه به نوع کاربرد می باشد.

2- جرثقیل سیار (Mobile Crane):

جرثقیلی است که بر روی وسایل نقلیه موتوری یا بر روی شاسی سوار شده و نیروی محرکه آن مکانیکی و هیدرولیکی می باشد. جرثقیل سیار دارای بازویی است که می تواند حرکت کند. حرکت جرثقیل بدون مسیر مشخص است و باربرداری جرثقیل بر اساس مرکز ثقل و پایداری آن می باشد. بازوی جرثقیل می تواند ثابت، متحرک، تلسکوپی یا مشبک باشد. بعضی از انواع جرثقیل بشرح زیر می باشد:
  • جرثقیل خزنده (Crawler Mounted Crane)
  • جرثقیل نصب شده بر کامیون (Truck crane)
  • جرثقیل نصب شده بر شاسی چرخدار (غیرموتوری) (Chassis Crane)

3- جرثقیل برجی (Tower Crane):

جرثقیلی است که با پایه های خرپایی شکل ، که بر روی برج آن یک سکوی گردان و بوم و مجموعه قلاب قرار گرفته است قرار دارد. این جرثقیل بر حسب نوع برج ، بازو و پایه به انواع مختلفی بشرح ذیل تقسیم می شود:

4- قلاب (Hook):

وسیله ای است که بر روی مجموعه باربرداری قرار گرفته سیم بکسل یا تجهیزات باربرداری بر روی آن قرار می گیرد.

5- سیم بکسل (Wire Rope):

وسیله ای است که جهت باربرداری بکار رفته و یکی از تجهیزات باربرداری نیز به شمار می رود.

6- درام (Drum):

قطعه استوانه ای شکل می باشد که سیم بکسل بر روی آن قرار گرفته و در هنگام باربرداری سیم بکسل را به سمت بالا و پایین هدایت می کند.

7- قرقره راهنما (Guide Sheave):

قرقره راهنما بمنظور اطمینان از عدم اصطکاک و مالش بین سیم بکسل و بدنه بازو بر روی بازو نصب می شود.

8- سیستم ترمز: (Breaking System):

سیستمی برای کنترل سرعت موتور الکتریکی می باشد.انواع آن عبارتند از: ترمز مکانیکی، هیدرولیکی، دینامیکی، پنوماتیکی، اضطراری و ترمز نگهدارنده در مواقع قطع جریان الکتریکی می باشد. 

9- کابین (Cap):

اتاقکی است که اپراتور، کنترل جرثقیل را از داخل آن انجام می دهد.

10- بازو (Boom):

در جرثقیل های موبایل عضوی است که ممکن است بصورت ثابت یا هیدرولیکی بوده و با گردش و بالا و پایین رفتن آن مجموعه قلاب جابجا می شود.

11- نشانگر اتوماتیک بار ایمن (Automatic Safe load indicator)

وسیله ای است که با نصب بر روی جرثقیل بصورت اتوماتیک کار در محدوده مشخص و مجاز بار را امکان پذیر  می کند و با رسیدن به بار کاری ایمن یک هشدار و با عبور از مقدار مجاز تعیین شده هشدار مضاعفی را اعلام می نماید. این هشدارها باید بطور واضح برای راننده قابل درک باشد.

12- ابزارهای محدودکننده حرکت:

تجهیزاتی هستند که بمنظور ایجاد محدودیت های حرکتی در طول، عرض، ارتفاع، چرخش و سایر حرکات بر روی جرثقیل نصب می شوند این وسایل باید مرتباً بازرسی شده و در وضعیت کاری مناسب نگهداری شوند.

13- نشانگر شعاع بار (load Radius indicator):

در جرثقیل هایی که در شعاع های عملیاتی متفاوت، دارای بارکاری ایمن مختلفی هستند باید به یک نشانگر شعاع بار مجهز شوند. این نشانگر هنگام عملیات باید بطور واضح برای راننده قابل رویت بوده و بار کاری ایمن و شعاع بار برای هر وضعیت عملیاتی جرثقیل قابل تشخیص باشد.

14- وسایل توقف اتوماتیک حرکت در هنگام اضافه بار:

یکسری کلید یا میکروسوئیچ که به منظور جلوگیری از بوجود آمدن وضعیت اضافه بار بر روی جرثقیل نصب می گردد. در هنگام بوجود آمدن وضعیت اضافه بار قوای محرکه اصلی جرثقیل قطع شده و فقط اجازه حرکاتی که منجر به برگشتن جرثقیل به شرایط ایمن می شود داده می شود.

15- بادسنج:

این وسیله میزان سرعت جریان باد را نشان می دهد. بادسنج می بایست در محل مناسبی نصب شده و بطور واضح برای راننده قابل رویت باشد.
میزان بار مجاز با توجه به تمام شرایط کاری شامل طول بوم، شعاع و وزن بار در جداولی که از سوی سازنده تهیه شده است در اختیار اپراتور قرار می گیرد.این جداول باید بطور واضح در اختیار راننده / اپراتور جرثقیل قرار گیرد.

16-دستورالعمل های راهنما:

نکات و پیشنهاداتی که توسط سازنده جرثقیل جهت استفاده ایمن از جرثقیل تهیه گردیده و می بایست در محل مناسبی از جرثقیل و در دسترس قرار گیرد.

17- شعاع عملیات (Radius):

فاصله افقی بین نقطه ای روی مرکز گردش جرثقیل روی زمین و مرکز ملحقات بار ، شعاع نامیده می شود.

تجهیزات ایمنی:

کلیه جرثقیل ها می بایست مجهز به تجهیزات ایمنی بشرح ذیل باشند:  

  • نشانگر اتوماتیک بار ایمن (مجهز به آلارم شنیداری و نوری).
  • نشانگر شعاع عملیات.
  • نشانگر وضعیت ارتفاع.
  • ابزارهای محدود کننده حرکت.
  • وسایل توقف اتوماتیک حرکت در هنگام اضافه بار.
  • بادسنج.
  • ضامن ایمنی روی قلاب.
  • آلارم شنیداری حرکت روبه عقب.

مدارک و مستندات جرثقیل:

کلیه جرثقیل ها و متعلقات آنها می بایست دارای مدارک و مستنداتی بشرح ذیل بوده و این مدارک می بایست در جرثقیل و در دسترس راننده/اپراتور باشد.

  • چارت و جداول بار کاری ایمن
  • دستورالعمل های راهنما
  • گواهینامه آزمایش و سلامت
  • گزارشات آزمایش

مجوز کار با جرثقیل:

  • کلیه جرثقیل های مورد استفاده در کارگاه (شامل جرثقیل های تحت تملک شرکت و پیمانکاران اجاره دهنده جرثقیل) می بایست دارای گواهینامه سلامت و ایمنی از مراجع معتبر و دارای صلاحیت باشند.
  • کلیه جرثقیل ها قبل از ورود به کارگاه می بایست توسط مدیر HSE پروژه مطابق فرم به کد FO411 مورد بازرسی قرار گرفته و پس از تائید، اجازه ورود به جرثقیل داده خواهد شد. در زمان فعالیت در کارگاه می بایست با توجه به حجم کار مجوز کار (Work Permit) از سوی واحد HSE برای جرثقیل مربوطه صادر شود.
  • اپراتور/راننده، قلاب انداز، علامت دهنده، نصاب جرثقیل و کلیه پرسنل مرتبط با باربرداری می بایست قبل از آغاز به کار در کارگاه اقدام به دریافت مجوز کار (Work Permit) از سوی واحد HSE نمایند. 

فعالیت ایمن با جرثقیل:

  • حمل بار توسط جرثقیل بایستی توسط راننده/اپراتور واجد شرایط انجام پذیرد.
  • وجود چارت و جدول بابرداری ایمن جرثقیل در داخل کابین الزامی است و می بایست کلیه رانندگان/اپراتورها و ریگرهای جرثقیل با نحوه استفاده از آن آشنا بوده و آموزش کافی در این زمینه را دیده باشند.
  • کلیه سرپرستان کارگاه ها بایستی از وجود برنامه منسجم ایمنی در زمینه حمل و نقل توسط جرثقیل ها اطمینان حاصل نمایند. استقرار این برنامه بر عهده مدیر HSE پروژه می باشد. این امر جهت رعایت موازین قانونی ملی و بین المللی و جلوگیری از بروز حوادث از اهمیت ویژه ای برخودار است.
  • تمام تجهیزات حمل بار مربوط به جرثقیل بایستی دارای شماره و میزان باربرداری مجاز بهمراه گواهینامه تست و آزمایش از سوی شرکت سازنده باشند.
  • انجام هر اقدامی که باعث برهم زدن شرایط ایمن کار با جرثقیل گردد ممنوع می باشد.
  • حرکات جرثقیل اعم از بالاکشیدن بار، جابجایی جزئی بار، بالا و پایین بردن بازو و حرکات گردشی نباید بنحوی باشد که بار بر روی زمین کشیده شده یا راستای سیم بکسل بصورت غیرعمود بر امتداد زمین قرار گیرد. قبل از اینکه بار بلند شود امتداد سیم بکسل باید کاملاً شاغولی باشد و باید با کنترل دقیق حرکات جرثقیل، از نوسان بار جلوگیری نمود.
  • برای استفاده ایمن از جرثقیل باید سیستم های هدایت جرثقیل بصورت کاملاً واضح نشانه گذاری شده تا حرکات به راحتی تحت کنترل راننده / اپراتور بوده و وی با آگاهی کامل جهت حرکت و جابجایی بار، اهرم ها را بکار گیرد. نشانه گذاری ها باید به زبان رسمی بوده و یا باید از یکسری علائم توافق شده بین المللی استفاده گردد.
  • کلیه تعمیرات جزئی و کلی می بایست توسط واحد تعمیرات و نگهداری ماشین آلات صورت گرفته و اقدام به تعمیر جرثقیل از سوی اپراتور/ راننده و سایر اشخاص ممنوع می باشد.
  • راننده/اپراتور باید در طی عملیات جابجایی بار مراقبت لازم جهت جلوگیری از وارد شدن ضربه یا هر گونه بار جانبی به بازو یا سازه جرثقیل بعمل آورد.
  • قبل از اینکه حرکت کاملاً متوقف شود نباید جهت حرکت معکوس گردد مگر اینکه لوازم کنترلی موتور بگونه ای طراحی شده باشد که اجازه این کار را فراهم نماید.
  • از تجهیزات ایمنی جرثقیل مانند محدودکننده های حرکت نباید بمنظور متوقف نمودن آن استفاده شود.
  • کلیه جرثقیل های سیار می بایست مجهز به چراغ های هشداردهنده بوده و این چراغ ها بایدکاملاً قابل تشخیص باشند.
  • جرثقیل نباید در شرایطی که سرعت باد بیشتر از آنچه که در دستورالعمل جرثقیل ذکر شده بکارگرفته شود.
  • فعالیت جرثقیل در شرایط نامساعد جوی (باران و برف) ممنوع بوده و در شرایط خاص، تحت اقدامات احتیاطی و با نظر مدیر HSE پروژه صورت گیرد.
  • تحت هیچ شرایطی نباید از جرثقیل و ادوات آن در بیش از ظرفیت ثبت شده بر روی آنها استفاده شود. انجام LOAD TEST با بار بیش از ظرفیت، تحت نظر مدیر HSE پروژه و کارشناس فنی واجدشرایط جهت بازرسی مجاز می باشد.
  • ریگر (قلاب انداز) جرثقیل بایستی از ایمن بودن نحوه اتصال بار به بکسل ها و قلاب اطمینان حاصل نماید.
  • قطعاتی که پس از بلند شدن توسط جرثقیل بایستی هنگامی که معلق هستند تنظیم شده یا چرخش نمایند و یا هدایت شوند بایستی قبل از شروع کار در محل مناسبی توسط طناب با طول مناسب و توسط فرد دیگری تحت کنترل قرار بگیرند.
  • هنگامی که جابجائی بار در مسیری است که تردد و فعالیت افراد زیاد می باشد یا بایستی عملیات حمل را به زمان دیگری موکول نمود و یا تا پایان عملیات حمل، بایستی در مسیر حرکت بار کلیه فعالیت ها ممنوع شود.
  • کلید و پینچ ها بایستی دارای ترمز اضطراری باشند.
  • برای اطمینان از نحوه صحیح اتصال بار و توان جرثقیل، بایستی ابتدا بار را چند سانتی متر ( ١٠ تا ٣٠ ) از زمین به آرامی بلند نموده و در صورت صحت و ایمن بودن شرایط به کار ادامه داد.
  • راننده/اپراتور جرثقیل باید در هر حالت و به هر شکلی حرکات اجزاء جرثقیل را به آرامی انجام دهد.
  • پائین آوردن بار صرفاً با ترمز اکیداً ممنوع است.
  • هنگامی که جرثقیل تحت بار می باشد و یا دستگاه روشن است ترک کابین جرثقیل توسط راننده اکیداً ممنوع است.
  • کلیه پله ها، سکو ها، دستگیره ها و پدال های جرثقیل بایستی کاملاً تمیز و عاری از روغن و گریس باشند. این موارد بایستی روزانه توسط راننده/اپراتور جرثقیل کنترل گردد.
  • تجمع یا ایستادن و یا حرکت در شعاع عملکرد جرثقیل ممنوع بوده و برای حفاظت این محدوده خطرناک باید علامات و موانع احتیاطی نصب شود.
  • در هیچ شرایطی نباید از جرثقیل برای کشیدن یا هل دادن بار استفاده شود.
  • قرار گرفتن بین بارها در هنگام جابجایی اکیداً ممنوع است.
  • دقت و توجه اپراتور جرثقیل به ریگر از اهمیت زیادی برخوردار است بنابراین در هنگام حمل بار فقط یکنفر به عنوان ریگر با راننده/اپراتور در ارتباط باشد و افراد متفرقه از انجام وظایف دیگر جداً خودداری نمایند. 
  • تدارک روشنایی کافی و زاویه دید مناسب جهت راننده/اپراتور و ریگر بسیار مهم است. انجام عملیات حمل بار در محل هایی که نور کافی نبوده و زاویه دید نامناسب باشد اکیداً ممنوع است.
  • بالا بردن باری که وزن آن نزدیک حد مجاز ظرفیت جرثقیل می باشد نباید به یکباره صورت گیرد بلکه باید به شکل مرحله به مرحله بدین شرح انجام پذیرد. ابتدا به اندازه ٢٥ تا 30 سانتی متر بار از زمین بلند شده و دستگاه جهت رسیدگی به باربندها، مهارها و مکانیزیم بالابر متوقف گردد. ادامه کار پس از حصول اطمینان کامل از محکم بودن بار مجاز است.
  • بلند کردن و حمل چند نوع مختلف از بار به شکل همزمان با یک جرثقیل اکیداً ممنوع است.
  • تماس با شرکت سازنده در مورد تعمیرات روی بوم الزامی می باشد.
  • پیش از بلند کردن بار ، بوسیله بوق زدن می بایست دیگران از آغاز عملیات مطلع شوند.
  • در صورت نیاز به بلند کردن افراد توسط جرثقیل، این عملیات می بایست توسط یک سبد با مشخصات ایمن انجام شود و آویزان شدن افراد از قلاب اکیداً ممنوع است.
  • تحت هیچ شرایطی نباید بار بصورت معلق در هوا بمدت طولانی نگهداشته شود.
  • پس از اتمام فعالیت باربرداری و خاموش نمودن جرثقیل و قبل از اقدام به ترک آن می بایست درب کابین راننده قفل شود.
  • نصب کپسول آتش نشانی در کابین راننده الزامی بوده و راننده/اپراتور و ریگر می بایست با نحوه استفاده از آن آشنا باشند.
  • در زمان جابجایی می بایست بار تا حد امکان به سطح زمین نزدیک باشد.
  • یدک کردن و کشیدن اتومبیل و غیره بوسیله جرثقیل اکیداً ممنوع است.
  • سیم بکسل اندازی و بلند کردن باری که بطور آزاد روی زمین نباشد، میخکوب یا جوشکاری شده یا قسمتی از آن زیر خاک باشد ممنوع است.
  • بلند کردن باری که محل تخلیه آن مشخص نشده است ممنوع می باشد.
  • گرفتن لنگر قلاب با دست ممنوع است. گرفتن لنگر می بایست توسط طناب یا میله با طول کافی انجام شود.
  • در موقع باربرداری توسط دو جرثقیل رعایت موارد ذیل الزامی است:

1) اطلاع از تناژ و ظرفیت باری هر جرثقیل و وزن بار.

2) طرز قرار گرفتن دو جرثقیل و وسایل بلند کردن متناسب با وزن بار برای هر جرثقیل.

3) انتخاب سیم بکسل و وسایل بلند کردن متناسب با وزن بار برای هر جرثقیل.

4) استفاده از دو جرثقیل مشابه در صورت امکان.

5) بالا و پایین بردن بار بصورت هماهنگ و یکنواخت توسط دو جرثقیل.

6) استفاده از زنجیر جهت جابجایی بار ترجیحا ممنوع است.

  • در موقع اتصال سیم بکسل بلند کننده بار یا حلقه زنجیر به قلاب جرثقیل، حلقه آن می بایست کاملاً کف شاخه قلاب قرار گرفته باشد.
  • بارهایی که دارای آی بولت (حلق اتصال مخصوص جهت بارگیری) می باشند باید هنگام زنجیراندازی کنترل و از آن بمنظور بستن بار استفاده گردد.
  • در موقع باربرداری بوسیله آی بولت، می بایست نسبت به بسته شدن کامل رزوه های پیچ آی بولت روی بار توجه جدی شود.
  • سیم بکسل ها بایستی هر ٦ ماه یکبار تست شوند. همچنین وسایل کمکی نیز باید با باری که دارای ٢٥ درصد بیشتر از ظرفیت اسمی آنها باشد هر ٦ ماه یکبار تحت آزمایش قرار گیرند.
  • اتصال دو سر دو قطعه سیم بکسل بمنظور به دست آوردن سیم طویل توسط گیره مجاز نمی باشد.
  • طول بکسل بایستی طوری انتخاب شود که هنگام رسیدن قلاب به پائین ترین نقطه، حداقل دو دور سیم بکسل باقی بوده و لبه های درام حداقل به اندازه 2 برابر قطر سیم بکسل در منتهی الیه جمع شدن بکسل از لایه خارجی بکسل بیرون زده باشد.
  • قلاب جرثقیل بایستی از جنس فولاد بوده و دارای ضامن ایمنی سالم باشد و هر هفته نحوه اتصال آن به جرثقیل بازرسی و بازدید گردد.
  • کلیه شکل ها بایستی دارای پین اصلی خود بوده و استفاده از هر نوع وسیله دیگری مانند پیچ و مهره ممنوع است.
  • جرثقیل بایستی مجهز به سیم بکسل های مناسب در سایز های مختلف بر اساس دستورالعمل سازنده و ظرفیت دستگاه، شکل، ورق گیر ، لوله گیر و … بوده و مرتباً توسط ریگر بازدید شده و در صورت بروز هر گونه اشکال از سیستم خارج گردند .
  • قطر استوانه نگهدارنده کابل نباید کمتر از ٣٠ برابر قطر کابل باشد به شرط آنکه حداقل مساوی ٣٠٠ برابر قطر کلفت ترین سیم کابل باشد .
  • دو سر استوانه کابل باید دارای فلنج باشد بطوریکه حداقل ارتفاع آن کمتر از 5/2 برابر قطر کابل نباشد.
  • برای زنجیرها حداقل ضریب اطمینان با احتساب حداکثر بار مجاز باید ٥ باشد و در موارد ذیل حتماً بایستی تعویض شوند: 

1) بیش از ٥% به طول اولیه آن اضافه شده باشد.

2) بیش از 4/1 ضمانت اولیه حلقه های زنجیر در اثر کار خورده شده باشند.

3) ضریب اطمینان کابل های فلزی نباید کمتر از ٦ باشد. 

  • در صورت مشاهده کمترین نشانه خطر در روی محل اتصالی کابل های فلزی باید از آن نقطه در حدود ١ تا ٣ متر برید و مجدداً اتصال کابل را بست.
  • طناب های مهار باید دارای حداقل مقاومت (٨٠٠ کیلوگرم بر سانتی متر مربع ) باشند ضریب اطمینان برای این نوع طناب ها نباید کمتر از ١٠ باشد.
  • نگهداری مناسب سیم بکسل شامل تمیز نمودن و روغن کاری رشته ها و مفتول های آن با استفاده از روغن های معدنی جهت جلوگیری از ایجاد خوردگی الزامی است.
  • بمنظور جلوگیری از صدمات فیزیکی می بایست سیم بکسل را با احتیاط تخلیه نموده و قرقره ها یا کلاف ها نباید به زمین پرتاب شوند.کلاف سیم بکسل نباید بوسیله نوارهایی که دور رشته های کلاف بسته شده است بلند شود مگر اینکه نوارها بطور خاص برای این منظور طراحی شده باشند.
  • در انبار کردن سیم بکسل ها می بایست به موارد ذیل توجه شود:

1) سیم بکسل هایی که از روی جرثقیل بمنظور استفاده مجدد برداشته می شوند باید قبل از انبار شدن کاملاً تمیز شده و با مواد مناسب روغنکاری شوند.

2) سیم بکسل می بایست در مکان های خشک و خنک انبار شده و نباید در تماس با کف محل باشند. از قرار گرفتن سیم بکسل ها در معرض بخار و فیوم شیمیایی یا سایر عوامل خورنده باید خودداری کرد.

3) سیم بکسل در داخل انبار می بایست مرتبا بازرسی شده و در صورت نیاز روغن کاری شود.

4) سیم بکسل های بیش از 30 متر می بایست روی قرقره جمع شده و انبار شوند.

5) سیم بکسل ها نباید بصورت آشفته و درهم از کلاف و قرقره که روی زمین قرارداده شده باز شوند.

  • برش سیم بکسل می بایست مطابق دستورالعمل سازنده صورت گیرد.
  • در سوار کردن و انتقال سیم بکسل از یک قرقره به درام و یا قرقره دیگر می بایست از شل شدگی و انحناء سیم بکسل جلوگیری شود. 
  • از قفل شدن قرقره راهنما (شیاردار) می بایست جلوگیری شده و قرقره در فواصل زمانی منظم مرتباً می بایست بازرسی شود تا اطمینان حاصل گردد که آن ها دچار چرخش نشده اند.

فعالیت ایمن با جرثقیل موبایل:

  • محل قرار گیری جرثقیل بایستی قبل از شروع بکار بطور کامل بررسی شده و از احتمال نشست جک ها و انجام اقدامات مقتضی قبل از استقرار جرثقیل مطمئن گردید.
  • در زیر جک ها هنگام استقرار می بایست الوار مناسب قرار گیرد.
  • جرثقیل نباید بار خود را حمل نماید حتی در صورتیکه توانایی انجام این عملیات را داشته باشد.
  •  در زمان حرکت غیر از راننده/اپراتور هیچ فردی حتی ریگر و علامت دهنده حق سوار شدن به جرثقیل را ندارد.
  • در زمان پارک کردن جرثقیل می بایست از جک های تعادلی بطور ایمن استفاده گردد.
  • در زمان بلند کردن آویزان و سوار شدن روی بار اکیداً ممنوع است.
  • جابجائی جرثقیل فقط بایستی با اجازه سرپرست مربوطه و صرفاً جهت انجام امور مربوط به حمل ونقل تجهیزات باشد. جابجائی دستگاه بجزء مورد فوق اکیداً ممنوع است.
  • در صورتی که بر اساس شرایط کار بایستی جرثقیل در محل های خطرناک فعالیت نماید علامت گذاری محل و بررسی دقیق آن قبل از شروع به کار الزامی است.
  • بجز در شرایط کمک رسانی و امداد (در صورت نیاز) کار با رعایت اصول ایمنی حمل و نقل افراد توسط جرثقیل ممنوع است.
  • تغییر در تجهیزات جرثقیل مانند افزایش طول بوم و یا باز کردن متعلقات بایستی تحت نظر بازرس فنی صلاحیت دار انجام پذیرد.
  • حمل افراد توسط سبد فقط با تائید مدیر HSE پروژه و رعایت کلیه موارد ایمنی امکان پذیر می باشد.
  • هنگامیکه بار در نقطه ای قرار دارد که زاویه بوم جرثقیل نسبت به جک های تعادلی عمود یا موازی نباشد بیشترین فشار هنگام جابجایی بر سطح زمین وارد شده و ممکن است در اثر فرو رفتن سطح زمین در آن نقطه جرثقیل تعادل خود را از دست بدهد. بنایراین حتی المقدور از جابجا کردن بار در این شرایط خوداری شده مگر اینکه از مقاومت زمین اطمینان حاصل گردد.
  • حتماً بایستی سطح زیرین جک های تعادلی توسط تخته فرش یکپارچه ای که سطح آن حداقل ٣ برابر سطح جک مذکور باشد پوشیده شود. چیدن چند تخته روی هم با آجر و وسائل دیگر اکیداً ممنوع است و تخته ها بایستی حتماً به سطح اتکای پایه جک مرتبط باشند.
  • تراز بودن جرثقیل از اهمیت ویژه ای برخوردار است جهت اطمینان از این امر پس از تراز اولیه جرثقیل بوم آن کاملاً عمود نموده و قلاب را تا نزدیک زمین پائین آورید در این حالت وایرها و قلاب در هر جهت بایستی رو به مرکز قرار گیرند در غیر اینصورت تا تنظیم صحیح کار با جرثقیل ممنوع می باشد.
  • اغلب جرثقیل ها با بوم تلسکوپی دارای دریچه ای هستند که باعث می شود بخش های بوم هیدرولیکی به شکل مساوی خارج شوند. در صورت نیاز به استفاده از چند بوم بایستی میزان خروجی هر یک با هم برابر باشد زیرا جدول بار ایمن جرثقیل بر مبنای افزایش برابر طول بوم ها تهیه شده است در غیر اینصورت اطلاعات این جدول قابل قبول نبوده و برای جرثقیل خطرناک است.
  • همواره از ایجاد  Two – Blocking در جرثقیل جلوگیری نمائید. این حالت وقتی اتفاق می افتد که قرقره به سمت انتهای بوم کشیده شده و کاملاً به بوم می چسبد. در این حالت اگر جرثقیل تحت بار باشد احتمال بریدن وایر ، تخریب بوم و در نهایت سقوط بار وجود دارد. این حالت در جرثقیل های بوم خشک نیز هنگامی که دکل به سمت پائین آورده می شود بسیار محتمل است.
  • جرثقیل ها بایستی مجهز به وسایل مربوط به جلوگیری از ایجاد Two – Blocking باشند. نوعی از این سیستم دارای سوپاپ سلونوئیدی است که با سیستم هیدرولیک درگیر است. در هنگام عملیات روتین و صحیح جرثقیل، این سولونوئید تقویت می شود و در صورت برخورد هوک اصلی به آن سیستم هیدرولیک از کار می افتد و هوک متوقف می شود.
  • ایمن ترین زاویه بین بار و بکسل و بکسل ها با یکدیگر در محل تلاقی با قلاب ٦٠ درجه می باشد.
  • هنگامی که بیش از یک جرثقیل متحرک در روی یک مسیر کار می کند حداقل فاصله دو جرثقیل متحرک از یکدیگر نباید از ٩ مترکمتر باشد.

بازرسی جرثقیل:

بازرسی جهت اخذ گواهینامه سلامت:

کلیه جرثقیل ها می بایست بمنظور آغاز بکار در کارگاه توسط یک شرکت معتبر و صلاحیت دار مورد آزمایش و تست قرار گرفته و پس از تائید و دریافت گواهینامه سلامت، وارد کارگاه شوند.  

بازرسی روزانه:

اپراتور جرثقیل باید هر روز و در شروع کار روزانه جرثقیل را مورد بازدید کلی قرار داده و از سلامت آن مطمئن شود. این بازدید بصورت بازدید چشمی بخش های مختلف جرثقیل صورت می گیرد. 
بازدید های روزانه شامل موارد ذیل می باشد: 
  • کنترل های روزانه ای که بوسیله کتابچه راهنمای سازنده الزامی است.
  • کنترل نحوه استقرار سیم بکسل ها بر روی قرقره ها و درام از نظر اینکه از جایگاه خود خارج شده باشند.
  • کنترل چشمی تجهیزات الکتریکی بطوری که در معرض آلودگی بوسیله روغن، گریس،  آب یا گردوغبار نباشند.
  • کنترل چشمی میزان افت سطح روغن های روان کننده و خنک کننده.
  • کنترل سویچ های کنترل کننده، کلید های قطع کننده و نحوه عملکرد آنها در صورت بروز نقص احتمالی.
  • کنترل نشانگر اتوماتیک بار ایمن بمنظور اطمینان از عملکرد صحیح آن.
  • کنترل تناسب بین شعاع بار و وضعیت قرارگیری بازو در صورتی که از نشانگر بار ایمن اتوماتیک استفاده نمی شود.
  • کنترل عملکرد صحیح ملحقات بلند کننده بار.
  • کنترل فشار هوا در سیستم های پنوماتیک مانند ترمزها.
  • کنترل عملکرد صحیح چراغ ها ، برف پاکن شیشه جلو و آب پاش ها.
  • کنترل چشمی وضعیت چرخ ها و شرایط لاستیک های چرخ جرثقیل های متحرک چرخ دار.
  • بررسی عملکرد سیستم های کنترلی جرثقیل در حالت بدون بار.
  • کنترل عملکرد صحیح کلیه ابزارهای هشداردهی.
  • کنترل محل استقرار جرثقیل از نظر پاکیزگی و عاری بودن از ظروف روغن، لباس کهنه و مواد قابل اشتعال بمنظور جلوگیری از آتش سوزی.
  • کنترل مسیر جابجایی جرثقیل از نظر وجود موانع. 

بازرسی هفتگی: 

در صورت استفاده مستمر از جرثقیل، علاوه بر کنترل های روزانه، مسئول ایمنی پیمانکار با نظارت مدیر HSE پروژه اقدام به تکمیل فرم چک لیست بازرسی هفتگی جرثقیل به کد FO412 می نماید. چک لیست فوق پس از تکمیل می بایست به تائید مدیر HSE پروژه برسد.
موارد ذیل می بایست در کنترل هفتگی جرثقیل مدنظر قرار گرفته و بازرسی شوند:
  • کنترل نشانگر اتوماتیک بار ایمن مطابق دستورالعمل های عملیاتی.
  • بازرسی چشمی سیم بکسل ها از نظر تعداد رشته های شکسته شده، صاف شدن عاج ها،  اعوجاج الیاف بافته شده و خوردگی بیش از حد سطح سیم بکسل.
  • کنترل نواحی انتهایی سیم بکسل ها، مفاصل گردان، پین ها، خارها، ضامن ها و بوش ها.
  • بازرسی سازه جرثقیل از نظر آسیب هایی مانند خم شدن مهاربندی ها (اعضاء مورب مهاری)، علایم ساییدگی غیرمعمول بر روی بازوهای تلسکوپی، وجود ترک خوردگی در جوش ها، بریدگی در پیچ ها و مشاهده وضعیت نامناسب در اتصالات.
  • کنترل قلاب و سایر ملحقات بلند کننده بار، گیره های ایمنی و مفاصل گردان از نظرآسیب دیدگی، میزان آزادی حرکت و هرز شدگی و در صورت نیاز قراردادن مهره بمنظور جلوگیری از جابجایی بیش از حد (که می تواند نشانه ای از خوردگی باشد).
  • بررسی عملکرد کنترل کننده های جرثقیل.
  • در جرثقیل های هیدرولیکی کنترل حرکات تدریجی قطعات هیدرولیک.
  • کنترل عملکرد ترمزها و کلاج.
  • کنترل قفل های چرخشی در جرثقیل های گردان در صورتی که بر روی جرثقیل نصب شده است.
  • بررسی سیستم فرمان، ترمز پایی ، چراغ های راهنما، بوق، برف پاک کن و شیشه شوی در جرثقیل های کامیونی می بایست صورت گیرد.

بازرسی های ویژه: 

در مواردی که جرثقیل بطور منظم و مستمر مورد استفاده قرار نمی گیرد می بایست کنترل های ذیل بر روی جرثقیل صورت گیرد.
  • کنترل هایی که توسط سازنده برای اینگونه موارد پیشنهاد شده است.
  • کنترل کلیه سیم بکسل های جرثقیل از نظر وجود علائم خوردگی و آسیب و اطمینان از روغن کاری مناسب آنها.
  • آزمایش اهرم های کنترلی بمنظور تائید عملکرد مناسب آنها و در صورت نیاز اطمینان از اینکه بطور صحیح روغن کاری شده اند.
  • آزمایش حرکت های جرثقیل در جهات مختلف بدون بار، در ابتدا هر حرکت بصورت مجزا و بعد با ترکیب دو یا چند حرکت و در نهایت ترکیب این حرکات بطور همزمان صورت پذیرد. در انتها نیز آزمایش با بار بر روی جرثقیل تکرار گردد.
  • کنترل عملکرد صحیح تمام ابزارهای ایمنی جرثقیل مانند نشانگر اتوماتیک بار ایمن، نشانگر شعاع عملیات و ارتفاع.
  • کنترل شیلنگ ها و واشرها و سایر قطعاتی که ظاهر آنها می تواند وضعیت جرثقیل را بازگو نماید.

بازرسی ماهیانه جرثقیل:

بازرسی ماهیانه جرثقیل ها توسط یک فرد صلاحیت دار از واحد تعمیرات و نگهداری و سرپرست HSE کارگاه/ مسئول ایمنی پیمانکار با نظارت مدیر HSE پروژه بوسیله فرم به کد FO411 صورت خواهد گرفت. این فرم نیز می بایست به تائید مدیر HSE پروژه برسد.
در موارد ذیل ارائه گزارش نواقص و سوانح به واحد HSE کارگاه الزامی است:
  • هر نقصی که در کنترل های روزانه، هفتگی و ماهیانه تشخیص داده می شود.
  • هر نقصی که در هر زمان دیگری تشخیص داده می شود.
  • حوادث و سوانح جرثقیل حتی اگر جزئی باشد.
  • در صورت وارد شدن ضربه یا بارهای ضربه ای به جرثقیل.
قبل از تعمیر و تائید دوباره سلامت جرثقیل توسط واحد صلاحیت دار، استفاده از جرثقیل به هر نحو اکیداً ممنوع می باشد.
کلیه مدارک بازرسی های هفتگی، ماهیانه، تعمیرات و گواهینامه سلامت جرثقیل می بایست در دفتر واحد HSE بایگانی و نگهداری شود.
۱۶۳۸
کلیدواژه: اطلس آلمان,اطلس ایران,جرثقیل اطلس,تولید کننده جرثقیل,جرثقیل ساخت داخل,جرثقیل تولید داخل,جرثقیل تلسکوپی,جرثقیل پشت کامیونی,جرثقیل کفی,جرثقیل 10 تن,جرثقیل 15 تن,جرثقیل 20 تن,جرثقیل 25 تن,بیل مکانیکی اطلس,ساخت بیل مکانیکی,بیل مکانیکی چرخ زنجیری
ایمیل را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید